Gepubliceerd: 14-01-2016

De erfbelasting moet op de realiteit gebaseerd zijn, in plaats van op juridische aannames. Toenmalig staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager wilde dit al, maar nu heeft belastingwetenschapper Reinier Kooiman het verder uitgewerkt in zijn proefschrift ‘Uyt saecke des doots’.

Treurig beeld successiebelasting

In 2008 schetste toenmalig staatssecretaris van Financiën Jan Kees de Jager al een treurig beeld van de successiebelasting, maar het is hem nooit gelukt om het te verbeteren. Belastingwetenschapper Reinier Kooiman hoopt nu wel op verandering met zijn proefschrift 'Uyt saecke des doots'. Hij wil hiermee te promoveren aan de Leidse universiteit.

Economische werkelijkheid

Kooiman stelt voor om belasting te heffen zodra erfgenamen economisch de beschikking krijgen over een erfenis. Volgens de fiscalist is in de huidige wet de ene bepaling op een andere uitzondering gestapeld, zodat er soms vier of vijf overlappende bepalingen in staan. De erfbelasting is nauwelijks meer uit te leggen en is door de complexiteit gemakkelijk te ontwijken. Aan deze juridische ficties moet een einde komen, vindt Kooiman. De economische werkelijkheid moet het uitgangspunt zijn.

Praktijkvoorbeeld

Met het huidige stelsel krijgen kinderen een belastingheffing als één van de twee ouders overlijdt. De nalatenschap wordt volgens wettelijk erfrecht verdeeld en de langstlevende ouder krijgt de beschikking over de volledige erfenis. Juridisch zijn de kinderen eigenaar van hun deel van de erfenis, maar in de praktijk krijgen de kinderen slechts een vordering op deze ouder voor dat deel van de erfenis dat hen toekomt. Meestal betaalt de langstlevende ouder de erfbelasting voor de kinderen. Over de vordering op de langstlevende ouder kan 6% rente worden berekend. De oplopende schuld aan de kinderen die hierdoor ontstaat, holt de nalatenschap van de langstlevende ouder uit, waardoor bij overlijden minder erfbelasting is verschuldigd.

Het voorstel van Kooiman is om belasting te heffen op het moment dat erfgenamen de economische beschikking krijgen over een nalatenschap. Zo moet de langstlevende ouder belasting betalen over de volledige erfenis. Zijn proefschrift bevat een uitgewerkte wettekst voor een nieuwe erfbelasting.

Bron: FD